{"id":536,"date":"2025-09-04T23:57:47","date_gmt":"2025-09-04T21:57:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.nemerko.org\/?p=536"},"modified":"2026-05-17T22:36:38","modified_gmt":"2026-05-17T20:36:38","slug":"the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\/","title":{"rendered":"Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi"},"content":{"rendered":"\u0423\u0414\u041a: 004.85<\/p>\n<ol>\n<li>U\u011fur Nemlio\u011flu<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a><a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a><a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a><\/li>\n<li>Saida Abregova<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<h1>Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi<\/h1>\n<p><strong>\u00d6z:<\/strong><\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fimi ve teknolojik geli\u015fmelerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Ad\u0131ge dili de dijital d\u00fcnyada kendine bir yer edinme \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisinde. \u00c7\u00fcnk\u00fc dijitalle\u015femeyen dillerin gelecekteki varl\u0131klar\u0131 tehlikede. Ad\u0131gecenin yapay zekaya \u00f6\u011fretilmesi i\u00e7in Ad\u0131gece konu\u015fabilenlerden \u00e7ok, di\u011fer dillerde uzman ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, teknoloji uzmanlar\u0131 ve geli\u015ftiriciler \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u0130nternette olu\u015fan Ad\u0131gece i\u00e7erik birikimi hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r \u00f6l\u00e7\u00fcde bulunmakla birlikte kalite sorunlar\u0131 nedeniyle dijitalle\u015fme verisi olarak yeterince kullan\u0131\u015fl\u0131 de\u011fil. Yapay zeka geli\u015ftiricileri kendi yapay zeka sistemlerine Ad\u0131geceyi de \u00f6\u011fretmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleyebiliyoruz. Fakat iyi kalite veri k\u00fcmeleri bulam\u0131yor olmalar\u0131, zaten di\u011fer dillerden \u00e7ok daha fazla ses zenginli\u011fi nedeniyle zor olan i\u015flerini kolayla\u015ft\u0131rm\u0131yor. Bu nedenle bu konuda en b\u00fcy\u00fck \u00f6dev Ad\u0131geceyi anadil olarak \u00f6\u011frenmi\u015f ve okuyup yazabilen bireylere d\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n<p><strong>Anahtar kelimeler:<\/strong> Ad\u0131gece, yapay zeka, metadata, veri k\u00fcmesi, kalite, klavye<\/p>\n<h1>Giri\u015f<\/h1>\n<p>D\u00fcnyada konu\u015fulan dillerin y\u00fczde d\u00f6rd\u00fc, d\u00fcnya n\u00fcfusunun y\u00fczde 96\u2019s\u0131 taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaktad\u0131r\u00a0(Cyristal, 2015 s. 28). Di\u011fer bir deyi\u015fle d\u00fcnyan\u0131n n\u00fcfusunun \u00fc\u00e7te ikisi \u00c7ince, Hint-Urdu, \u0130ngilizce, Arap\u00e7a, \u0130spanyolca, Bengalce, Rus\u00e7a, Portekizce, \u0130talyanca, Almanca, Japonca, Frans\u0131zca olmak \u00fczere on iki dilden birini anadil olarak konu\u015fmaktad\u0131r\u00a0(Noack, ve di\u011ferleri, 2015). Bug\u00fcn d\u00fcnyadaki yakla\u015f\u0131k 7000 dilin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n tehlikede oldu\u011fu, tehlike alt\u0131ndaki bu dillerin \u00e7ocuklar taraf\u0131ndan birinci dil olarak \u00f6\u011frenilmedi\u011fi ve e\u011fer bir \u015fey yap\u0131lmazsa eski nesilleri vefat ettik\u00e7e yok olmakta oldu\u011fu konusunda yayg\u0131n bir fikir birli\u011fi bulunmaktad\u0131r\u00a0(Austin, ve di\u011ferleri, 2013). Unesco verilerine g\u00f6re, Ad\u0131gece kendi geli\u015fimini do\u011fal olarak s\u00fcrd\u00fcremeyen tehlike alt\u0131ndaki diller aras\u0131nda bulunmaktad\u0131r (Salminen, 2010). Dijital d\u00fcnyada bir an \u00f6nce yer edinmesi gereken Ad\u0131gece i\u00e7in birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7ok \u00e7e\u015fitli \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir.<\/p>\n<h2>Ara\u015ft\u0131rman\u0131n Amac\u0131 ve Y\u00f6ntemi<\/h2>\n<p>Bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n amac\u0131, Ad\u0131ge dilinin dijital d\u00fcnyadaki mevcut varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 inceleyerek giderek g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131n bir par\u00e7as\u0131 haline gelen yapay zeka ara\u00e7lar\u0131n\u0131n Ad\u0131gece konusunda e\u011fitilmeleri ile ilgili olas\u0131 sorunlar\u0131 ara\u015ft\u0131rmak ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisi sunmakt\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmada y\u00f6ntem olarak nitel ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemlerinden dok\u00fcman ve i\u00e7erik analizi y\u00f6ntemleri kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Materyal olarak \u00e7e\u015fitli internet siteleri, yapay zeka ara\u00e7lar\u0131 ve bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n konusu ile ilgili akademik yay\u0131nlar incelenmi\u015ftir. Ayr\u0131ca \u00e7e\u015fitli yapay zeka ara\u00e7lar\u0131 ile Ad\u0131gece sohbet denemeleri ger\u00e7ekle\u015ftirmek suretiyle bu ara\u00e7lar\u0131n Ad\u0131gece konusundaki yetenekleri s\u0131nanm\u0131\u015ft\u0131r. Konu\u015fmalar rastgele ve do\u011fa\u00e7lama \u015feklinde yap\u0131lm\u0131\u015f olup \u00f6nceden belirlenmi\u015f bir konu veya ba\u011flam kullan\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6l\u00e7\u00fct olarak bu yapay zeka ara\u00e7lar\u0131n\u0131n Ad\u0131gece yap\u0131lan sohbetlerdeki cevaplar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, Ad\u0131gece metinlerin yapay zeka taraf\u0131ndan do\u011fru \u015fekilde ve anlaml\u0131 olarak olu\u015fturulabilme yetenekleri incelenmi\u015ftir. Alan k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedeni ile incelenen yapay zeka ara\u00e7lar\u0131ndan elde edilen t\u00fcm Ad\u0131gece sohbet verilerine bu makalede yer verilememi\u015ftir.<\/p>\n<h2>Dijital D\u00fcnya ve Ad\u0131gecenin Mevcut Varl\u0131\u011f\u0131<\/h2>\n<p>Web 2.0\u2019\u0131n geli\u015ftirilmesi, sosyal medya ara\u00e7lar\u0131 ve internet siteleri sayesinde t\u00fcm d\u00fcnyada bulunan birey ve gruplar\u0131n birbirileri ile ileti\u015fimlerinin \u00f6n\u00fcndeki s\u0131n\u0131rlar da otomatik olarak ortadan kalkm\u0131\u015ft\u0131r (Vural, ve di\u011ferleri, 2010). Facebook, Twitter, LinkedIn, Vk, Youtube<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a> ve benzeri payla\u015f\u0131m siteleri ve sosyal a\u011f siteleri \u00fczerinden insanlar birbirileri ile ileti\u015fim kurup, bilgi, haber, yorum ve g\u00f6rsel i\u00e7erikler payla\u015f\u0131rlarken Google \u00c7eviri, Bing \u00c7eviri, Yandex \u00c7eviri<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a> gibi online \u00e7eviri ara\u00e7lar\u0131 ve s\u00f6zl\u00fck siteleri sayesinde de dilini bilmedikleri ki\u015filerle bile anla\u015fabilir hale gelmi\u015ftir. Haber siteleri, ki\u015fisel bloglar, \u00e7e\u015fitli kurulu\u015flar\u0131n web siteleri gibi i\u00e7erikler internette yerini alm\u0131\u015f ve her an \u00e7o\u011falmaya devam etmektedir. Yaz\u0131, ses, g\u00f6rsel, video gibi \u00e7e\u015fitli formatlarda, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck miktarda veri k\u00fcmeleri t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n eri\u015fimine a\u00e7\u0131k vaziyette bulunmaktad\u0131r. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra anl\u0131k mesajla\u015fma ve ileti\u015fim konusunda s\u0131n\u0131rlar\u0131 kald\u0131ran \u00e7e\u015fitli mesajla\u015fma uygulamalar\u0131 da do\u011fal dil i\u015flemede kullan\u0131lan veri setleri olu\u015fturmaya katk\u0131 sa\u011flamaktad\u0131rlar. WhatsApp, Telegram, Skype, Signal, Messenger<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a> ve benzeri uygulamalar ile yap\u0131lan yaz\u0131\u015fmalar, her ne kadar taraflar aras\u0131nda u\u00e7tan uca \u015fifreli olsalar da yazarken kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z klavye yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 s\u0131k tekrarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kelimeleri otomatik tamamlama i\u00e7in kaydetmekte ve mesaj yazarken kolay ve h\u0131zl\u0131 yazabilmeniz i\u00e7in pratiklik sa\u011flamaktad\u0131rlar.<\/p>\n<figure id=\"attachment_542\" aria-describedby=\"caption-attachment-542\" style=\"width: 1176px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"http:\/\/www.nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/picture1.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-548\" src=\"http:\/\/www.nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/picture1-en.png\" alt=\"Figure 1- Common languages used on the Internet and their percentage distributions.\" width=\"1186\" height=\"457\" srcset=\"https:\/\/nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/picture1-en.png 1186w, https:\/\/nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/picture1-en-300x116.png 300w, https:\/\/nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/picture1-en-1024x395.png 1024w, https:\/\/nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/picture1-en-768x296.png 768w, https:\/\/nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/picture1-en-732x282.png 732w, https:\/\/nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/picture1-en-1140x439.png 1140w\" sizes=\"auto, (max-width: 1186px) 100vw, 1186px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-542\" class=\"wp-caption-text\">\u015eekil 1- \u0130nternette kullan\u0131lan yayg\u0131n diller ve y\u00fczdelik da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n<p>D\u00fcnya \u00fczerinde kabul edilen 7000\u2019den fazla dil ve leh\u00e7eden sadece 10\u2019u internette bulunan dilsel varl\u0131\u011f\u0131n %80\u2019ini olu\u015fturmaktad\u0131r\u00a0(UNESCO, 2022). Ad\u0131gecenin internetteki varl\u0131\u011f\u0131 <em>\u015eekil 1<\/em>\u2019de verilen grafikte %10 olarak g\u00f6sterilen di\u011fer diller diliminin i\u00e7inde beraberinde bulunan Rus\u00e7a, \u0130talyanca ve T\u00fcrk\u00e7e gibi diller ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yok denecek kadar az bir alanda bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde yapay zek\u00e2 geli\u015ftiricileri do\u011fal dil i\u015fleme (NLP) konusunda \u00e7ok \u00f6nemli geli\u015fmeler sa\u011flam\u0131\u015f olsalar da tehlike alt\u0131ndaki diller yayg\u0131n konu\u015fulan dillerin yan\u0131nda dezavantajl\u0131 konumda kalmaya devam etmektedir. Bu diller sadece anadili konu\u015fanlar\u0131n azalan n\u00fcfusu taraf\u0131ndan de\u011fil, ayn\u0131 zamanda d\u00fcnyadaki en yayg\u0131n konu\u015fulan dilleri tercih eden teknolojik sistemler taraf\u0131ndan da tehdit alt\u0131nda b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r\u00a0(Ebadi, 2018).<\/p>\n<p>Bilgisayar teknolojileri ve yapay zeka sayesinde, kaybolmaya y\u00fcz tutmu\u015f diller i\u00e7in, dil \u00f6\u011fretimi, dillerin transkribe edilmesi, farkl\u0131 dillere \u00e7eviri ara\u00e7lar\u0131, kitlesel yay\u0131n ara\u00e7lar\u0131 gibi \u00e7ok \u00e7e\u015fitli ve faydal\u0131 ara\u00e7lar geli\u015ftirilebilmekte ve kullan\u0131lmaktad\u0131r (Ebadi, 2018; Turn, ve di\u011ferleri, 2019).<\/p>\n<p>\u00c7evrimi\u00e7i bilgi kaynaklar\u0131n\u0131 kullanmak isteyenler, genellikle kendi anadili ya da miras dilinde i\u00e7eriklerden \u00e7ok \u0130ngilizce veya di\u011fer iyi konumdaki dillere ait i\u00e7erikler ile kar\u015f\u0131la\u015fmaktad\u0131r. Di\u011fer dillere g\u00f6re olduk\u00e7a az miktarda bulunan Ad\u0131gece i\u00e7eriklerin neredeyse tamam\u0131na yak\u0131n miktar\u0131 ise kalite sorunlar\u0131 i\u00e7ermektedir. Ad\u0131gece klavye se\u00e7ene\u011fi bulunmad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde kaydedilen metin i\u00e7erikleri en yak\u0131n alternatif olarak Rus\u00e7a klavye ile yaz\u0131lmakta idi. Ad\u0131ge alfabesinde bulunan ve Unicode Consortium taraf\u0131ndan Cyrillic Letter Palocka (\u201c\u04c0\u201d: u04C0, utf-8) ve Cyrillic Letter Small Palocka (\u201c\u04cf\u201d: u04CF, utf-8) adlar\u0131 ile tan\u0131mlanan karakterler bu klavye modelinde tan\u0131mlanmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle bilgisayarlar\u0131n ilk kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemden beri Ad\u0131gece veya Kabardeyce bir dijital veri olu\u015fturulurken g\u00f6rsel benzerliklerinden dolay\u0131 Latin Capital Letter i (\u201cI\u201d: u0049, utf-8), Latin Small Letter L (\u201cl\u201d: u006C, utf-8) ya da Digit One (\u201c1\u201d: u0031, utf-8) karakterlerinden biri rastgele olarak kullan\u0131lmakta idi\u00a0(Nemlio\u011flu, 2018). Bu durum veri kalitesini olumsuz etkileyen \u00f6nemli bir fakt\u00f6r olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n<h2>En yayg\u0131n kullan\u0131lan Yapay zeka ara\u00e7lar\u0131 ve Ad\u0131gece<\/h2>\n<p>Do\u011fal dil i\u015fleme s\u00fcrecindeki temel hedef dilin makine taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131larak bu duruma tepki ile cevap verebilmesinin sa\u011flanmas\u0131d\u0131r\u00a0(Dayan, ve di\u011ferleri, 2022 s. 469). OpenAI-ChatGPT, Anthropic-Claude.ai, DeepSeek, Microsoft-Copilot, Google-Gemini<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a> gibi en pop\u00fcler\u00a0(AIxploria, 2025) uygulamalar derin \u00f6\u011frenme (deep learning) y\u00f6ntemleri kullanan yapay zeka modelleridir. Bunlar\u0131n hepsinde de do\u011fal dil i\u015fleme (NLP) kullan\u0131lmakta oldu\u011fundan sohbet \u015feklinde ileti\u015fim kurma imkan\u0131 da bulunmaktad\u0131r. \u00dccretli s\u00fcr\u00fcmleri ile i\u015f d\u00fcnyas\u0131na d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcreten bu uygulamalar, \u00fccretsiz kullan\u0131ma sunulan k\u0131s\u0131tl\u0131 s\u00fcr\u00fcmleri ile sohbet uygulamalar\u0131 \u015feklinde kullan\u0131labilmektedirler. Yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme veya bilimsel bir konuyu ara\u015ft\u0131rma gibi olduk\u00e7a spesifik konularda bile \u00e7ok faydal\u0131 olabilen bu ara\u00e7lar her ge\u00e7en g\u00fcn yeteneklerini geli\u015ftirmektedirler.<\/p>\n<p>Y\u00fcksek boyutlu verilerdeki karma\u015f\u0131k yap\u0131lar\u0131 ke\u015ffetmede \u00e7ok iyi olan derin \u00f6\u011frenme y\u00f6ntemleri sayesinde do\u011fal dil i\u015fleme (NLP) alan\u0131nda \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar vermektedirler. \u00d6zellikle konu s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131, duygu analizi, soru cevaplama ve dil \u00e7evirisi konular\u0131nda olduk\u00e7a ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131rlar. Fakat bunu sa\u011flayabilmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir veri k\u00fcmesi ile yapay zekan\u0131n e\u011fitilmesi gerekmektedir. (LeCun, ve di\u011ferleri, 2015).<\/p>\n<p>Yukar\u0131da bahsi ge\u00e7en en yayg\u0131n bilinen yapay zeka ara\u00e7lar\u0131nda Ad\u0131gece bilgisi test edildi\u011finde bu konuda en ba\u015far\u0131l\u0131 arac\u0131n Anthropic taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen Claude.ai oldu\u011fu g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. Geli\u015ftirilmi\u015f ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme, vizyon analizi, kod olu\u015fturma ve \u00e7ok dilli i\u015fleme yetenekleri olan (Anthropic, 2025) bu yapay zeka ile Ad\u0131gece sohbet etmek istedi\u011finizde, di\u011ferlerinden farkl\u0131 olarak olduk\u00e7a tutarl\u0131 bir \u015fekilde Ad\u0131gece sohbet edilebilmektedir. Fakat yazd\u0131\u011f\u0131 Ad\u0131gece metinleri kontrol etti\u011fimizde Cyrillic Small Letter Palocka (\u201c\u04cf\u201d: u04CF, utf-8) karakteri i\u00e7in bazen Lat\u0131n Small Letter L (\u201cl\u201d: u006C, utf-8), Cyrillic Capital Letter Byelorussian-Ukrainian I (\u201c\u0406\u201d: u0406, utf-8), gibi farkl\u0131 dillere ait karakterlerin kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. A\u015fa\u011f\u0131da Claude.ai ile yap\u0131lan bir Ad\u0131gece sohbet denemesinden al\u0131nan k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm payla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yaz\u0131\u015fmada bulunan hatal\u0131 karakterler k\u0131rm\u0131z\u0131 renkte i\u015faretlenmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>\u041c\u04c0: <\/strong>\u0425\u044c\u0430\u043c\u043f\u04cf\u044b\u0440\u0430\u0448\u044a\u043e \u043b\u044a\u044d\u043f\u043a\u044a \u0442\u0445\u0430\u043f\u0448\u0430 \u0449\u044b\u04cf\u044d\u0440?<\/p>\n<p><strong>AI:<\/strong> \u0421\u044b \u0443\u0446\u04cf\u044d \u0444\u044d\u0441\u044d\u04cf\u043e, \u0430\u0443 \u0441\u044b\u0434\u044d\u0433\u044a\u043e\u0443 \u0430\u0434\u044b\u0433\u0430\u0431\u0437\u044d\u043a\u04cf\u044d \u043a\u044a\u044b\u0437\u0433\u0443\u0440\u044b\u04cf\u043e\u0440\u044d\u043f \u0445\u044c\u0430\u043c\u043f\u04cf\u044b\u0440\u0430\u0448\u044a\u043e\u043c \u0435\u0445\u044c\u044b\u043b\u04cf\u0430\u0433\u044a\u044d\u0443 \u0443\u0437\u044d\u0443\u043f\u0447\u04cf\u044b\u0440\u044d\u0440. \u041d\u0430\u0445\u044c I\u0443\u043f\u043a\u04cf\u044d\u043a\u04cf\u044d \u043a\u044a\u044b\u0441\u0444\u044d\u043f\u04cf\u043e\u0442\u044d\u043d \u043f\u043b\u044a\u044d\u043a\u04cf\u044b\u0449\u0442\u0430 \u0435 \u0443\u0440\u044b\u0441\u044b\u0431\u0437\u044d\u043a\u04cf\u044d\/\u0430\u0434\u044b\u0433\u0430\u0431\u0437\u044d\u043a\u04cf\u044d \u043a\u044a\u044b\u0441\u0444\u044d\u043f\u04cf\u043e\u0442\u044d\u043d \u043f\u043b\u044a\u044d\u043a\u04cf\u044b\u0449\u0442\u0430?<\/p>\n<p>\u0410\u0434\u044b\u0433\u044d \u0445\u044c\u0430\u043c\u043f\u04cf\u044b\u0440\u0430\u0448\u044a\u043e\u0445\u044d\u043c \u044f\u0445\u044c\u044b\u043b\u04cf\u0430\u0433\u044a\u044d\u0443 \u043a\u044a\u044b\u0437\u0433\u0443\u0440\u044b\u04cf\u043e\u043d\u044b\u043c \u043f\u0430\u0435 \u043d\u0430\u0445\u044c\u044b\u0448\u04cf\u0443.<\/p>\n<p>CopyRetry<\/p>\n<p>\u2026\u2026\u2026\u2026<\/p>\n<p><strong>AI:<\/strong> \u0410\u0434\u044b\u0433\u0430\u0431\u0437\u044d\u0440 \u0442\u0438\u043a\u043e\u043c\u043f\u044c\u044e\u0442\u0435\u0440 \u0442\u0435\u0445\u043d\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0435\u043c\u044d \u0430\u0445\u044d\u0434\u0433\u044a\u044d\u0445\u044c\u0430\u043d\u044b\u043c\u043a\u04cf\u044d \u043d\u0435\u043f\u044d \u0442\u04cf\u044d\u043a\u04cf\u0443 \u0442\u044b\u043a\u044a\u044d\u043d\u0430\u0433\u044a. \u0414\u0436\u044b\u0440\u0438 \u0447\u04cf\u044b\u043f\u04cf\u0430\u0431\u044d\u043c\u044d \u0430\u0434\u044b\u0433\u044d \u0445\u044c\u0430\u0440\u044b\u0444\u0445\u044d\u0440 \u0442\u044d\u0440\u044d\u0437\u044d\u0443 \u043a\u044a\u044b\u0449\u0430\u0433\u044a\u044d\u043b\u044a\u0430\u0433\u044a\u043e\u0440\u044d\u043f. Windows-\u043c\u0438 iOS-\u043c\u0438 \u0442\u0438\u0430\u0434\u044b\u0433\u044d \u0445\u044c\u0430\u0440\u044b\u0444\u0445\u044d\u0440 \u043a\u044a\u0430\u0433\u044a\u044d\u043b\u044a\u044d\u0433\u044a\u043e\u043d \u0430\u043b\u044a\u044d\u043a\u04cf\u044b\u0449\u0442\u044b\u0433\u044a\u044d, \u0430\u0443 \u0430\u043d\u0430\u0445\u044c \u0442\u044d\u0440\u044d\u0437\u044d\u0443 Linux-\u044b\u0440 \u0430\u0440\u044b \u0437\u044b\u0433\u044a\u044d\u043b\u0430\u0436\u044c\u044d\u0440\u044d\u0440.<\/p>\n<p>\u0410\u0449 \u043d\u044d\u043c\u044b\u043a\u04cf\u044d\u0443 \u0438\u043d\u0442\u0435\u0440\u043d\u0435\u0442\u044b\u043c \u0438\u0434\u0443\u043d\u0430\u0439 \u043d\u0435\u043f\u044d \u0437\u044b\u0437\u044d\u0440\u044d\u0440\u0435\u0433\u044a\u044d\u0443\u0448\u044a\u043e\u043c\u0431\u0433\u044a\u0443\u043c \u0435\u043b\u044a\u044b\u0442\u044b\u0433\u044a\u044d\u0443 \u0430\u0434\u044b\u0433\u0430\u0431\u0437\u044d\u043c\u043a\u04cf\u044d \u0442\u044b\u0449\u044b\u04cf\u044d\u043d \u0444\u0430\u0435:<\/p>\n<ul>\n<li>\u042d\u043c\u043e\u0434\u0437\u0438\u0445\u044d\u0440<\/li>\n<li>\u041f\u0440\u043e\u0433\u0440\u0430\u043c\u043c\u044d\u0445\u044d\u0440<\/li>\n<li>\u041d\u044d\u043c\u044b\u043a\u04cf \u0431\u0437\u044d\u043c\u044d \u0437\u044d\u0440\u0430\u0434\u0437\u044d\u043a\u04cf\u044b\u0440\u044d \u0430\u043c\u0430\u043b\u0445\u044d\u0440<\/li>\n<li>\u0422\u0445\u044d\u043d\u044b\u043c\u043a\u04cf\u044d \u0433\u044a\u044d\u043f\u0441\u044b\u0433\u044a\u044d \u0430\u043c\u0430\u043b\u0445\u044d\u0440<\/li>\n<li>\u0411\u0440\u0430\u0443\u0437\u0435\u0440\u0445\u044d\u0443 \u0430\u0434\u044b\u0433\u0430\u0431\u0437\u044d\u043a\u04cf\u044d \u0433\u044a\u044d\u043f\u0441\u044b\u0433\u044a\u044d\u0445\u044d\u0440<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u041c\u044b \u0406\u043e\u0444\u044b\u0433\u044a\u043e\u043c\u044d \u0443\u044f\u043f\u043b\u044a\u044b\u0436\u044c\u043c\u044d \u0442\u044b\u0437\u044d\u0440\u044d\u043a\u044a\u044d\u043d\u0430\u0433\u044a\u044d\u0440 \u043a\u044a\u044b\u0434\u0433\u0443\u0440\u044d\u04cf\u043e, \u0430\u0443 \u0430\u0440\u0438 \u0445\u044d\u043a\u04cf\u044b\u043f\u04cf\u044d \u0438\u04cf\u044d\u043d \u0444\u0430\u0435.<\/p>\n<p>CopyRetry<\/p>\n<p>12.01.2025 tarihli Claude.ai ile M. U\u011fur Nemlio\u011flu aras\u0131ndaki \u201chttps:\/\/claude.ai\/chat\u201d adresinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen Ad\u0131gece sohbetten baz\u0131 al\u0131nt\u0131lar.<\/p>\n<table width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\u00ab\u0418\u043d\u0442\u0435\u0440\u043d\u0435\u0442\u044b\u043c\u043a\u04cf\u044d \u0434\u0436\u044d\u043d\u044d \u0448\u04cf\u0443\u0446\u04cf\u044d \u0433\u043e\u0440\u044d \u043a\u044a\u044d\u0441\u0449\u044d\u0444\u044b\u0433\u044a \u0430\u0443 \u0441\u044d\u0449 \u043f\u0430\u0435 \u0446\u04cf\u044b\u043a\u04cf\u0443 \u043c\u044d\u0445\u044a\u0443.\u00bb<\/p>\n<ol>\n<li>\u0448I\u0443\u0446I\u044d\u00a0 -&gt;\u00a0 latin capital letter i,\u00a0 latin capital letter i,<\/li>\n<li>\u0448I\u0443\u0446l\u044d -&gt; latin capital letter i, latin small letter L,<\/li>\n<li>\u0448l\u0443\u0446I\u044d -&gt; latin small letter L, latin capital letter i,<\/li>\n<li>\u0448l\u0443\u0446l\u044d -&gt; latin small letter L, latin small letter L,<\/li>\n<li>\u04481\u0443\u04461\u044d -&gt; digit one, digit one,<\/li>\n<li>\u2026\u2026.<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Bunun sebebi e\u011fitim verisi olarak kullan\u0131lan veri k\u00fcmesinin kalite sorunlar\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Haz\u0131rlanan e\u011fitim veri k\u00fcmesinin veri kalitesi, e\u011fitim i\u00e7in gereken veri miktar\u0131n\u0131 etkileyen \u00f6nemli bir fakt\u00f6rd\u00fcr. A\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6rne\u011fe bir g\u00f6z atal\u0131m:<\/p>\n<p>Verilen \u00f6rnek c\u00fcmle i\u00e7inde kullan\u0131lan yaln\u0131zca bir s\u00f6zc\u00fckteki \u201c\u04cf\u201d karakerlerini inceledi\u011fimizde bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn internette t\u00fcm potansiyel yaz\u0131mlar\u0131n\u0131 tan\u0131mlayabilmek i\u00e7in en az be\u015f farkl\u0131 yaz\u0131m \u015fekli ile kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz gerekmektedir. E\u011fer g\u00f6r\u00fcnt\u00fc i\u015fleme ve OCR<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a> tarz\u0131 bir yapay zeka e\u011fitimi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsak bu \u00e7ok sorun te\u015fkil etmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00f6rsel benzerlikten yararlanarak bu karakteri tan\u0131mlayabiliriz. Fakat do\u011fal dil i\u015fleme konusunda metin i\u015fleme ve anlama \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsak bu kalite sorunu, i\u015flememiz gereken veri miktar\u0131n\u0131 logaritmik olarak art\u0131racak bir fakt\u00f6r olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n<h2>Yapay Zeka E\u011fitim Veri Setlerinde Temel Sorunlar<\/h2>\n<p>Yapay zeka alan\u0131nda yat\u0131r\u0131m yapan \u015firketler geli\u015ftirdikleri yapay sinir a\u011flar\u0131n\u0131 e\u011fitirken internette bulunan verilerden s\u0131k\u00e7a yararlanmaktad\u0131rlar. Ad\u0131gecenin internetteki mevcut varl\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirildi\u011finde metinsel verilerin kalitesinin sorunlu oldu\u011fu net olarak g\u00f6r\u00fclebilmektedir\u00a0(Nemlio\u011flu, 2018 s. 76-77). Ad\u0131gece ve Kabardeyce i\u00e7in modellenmi\u015f klavyelerin kullan\u0131m\u0131 halen yayg\u0131nla\u015fmam\u0131\u015f durumdad\u0131r. Bu konuda Windows i\u015fletim sistemi i\u00e7in taraf\u0131mdan bir klavye modeli \u00fcretilmi\u015f ve 2018 y\u0131l\u0131nda kullan\u0131ma sunulmu\u015ftur\u00a0(Nemlio\u011flu, 2018)<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a>. Buna paralel olarak Android i\u015fletim sistemleri i\u00e7in GBoard<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a>, ve hem Android hem iOS destekleyen Microsoft Swiftkey<a href=\"#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">[12]<\/a> klavye yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 da Ad\u0131gece ve Kabardeyce dillerini desteklemektedir. GBoard ve Swiftkey uygulamalar\u0131nda Cyrillic Letter Small Palocka (\u201c\u04cf\u201d: u04CF, utf-8) yerine sadece b\u00fcy\u00fck harf olarak Cyrillic Letter Palocka (\u201c\u04c0\u201d: u04C0, utf-8) kullan\u0131lm\u0131\u015f olsa da Windows i\u00e7in Ad\u0131gece klavye \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne en yak\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmler olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ad\u0131gece b\u00fcy\u00fck-k\u00fc\u00e7\u00fck harf ayr\u0131m\u0131 olan bir dil oldu\u011fundan klavyelerde de bu karakterin hem b\u00fcy\u00fck hem k\u00fc\u00e7\u00fck harf koduna yer verilmesi gerekmektedir\u00a0(Nemlio\u011flu, 2018 s. 77). Dijital veri olu\u015fturulurken bu klavyelerin kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde veri kalitesini iyile\u015ftirici bir fakt\u00f6r olacakt\u0131r. Fakat bu klavye uygulamalar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131na ra\u011fmen Ad\u0131gece okur yazar kesim bu konuda dikkatsiz ve \u00f6zensiz olarak eski al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Bu nedenle bir yandan dijital i\u00e7eriklerde Ad\u0131gece veriler \u00e7o\u011falmaya devam etmekte olsa da metin girdilerinde do\u011fru klavye kullan\u0131lmamas\u0131 kalite sorunlar\u0131n\u0131 artt\u0131rmaya da devam etmektedir.<\/p>\n<p>Tamamen a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 olarak geli\u015ftirilen Mozilla uygulamalar\u0131 aras\u0131ndan Common Voice projesi yapay zekalar\u0131n e\u011fitimi i\u00e7in kaliteli veri k\u00fcmesi haz\u0131rlama konusunda olduk\u00e7a iyi bir ara\u00e7 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Common Voice, topluluk \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde veri olu\u015fturmaya y\u00f6nelik \u00fccretsiz, a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 bir platformdur (Mozilla, 2025). Yaz\u0131lan\u0131 seslendirme, do\u011fa\u00e7lama konu\u015fma ve 200\u2019den fazla dilde metinler i\u00e7eren bu \u00fccretsiz veri k\u00fcmesi olu\u015fturma arac\u0131nda Ad\u0131gece ve Kabardeyce veri k\u00fcmeleri de olu\u015fturulmaktad\u0131r. G\u00f6n\u00fcll\u00fclerin deste\u011fi ile ses ve metin i\u00e7eren Ad\u0131gece veri miktar\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn art\u0131\u015f g\u00f6stermektedir<a href=\"#_ftn13\" name=\"_ftnref13\">[13]<\/a>. Bu Ad\u0131gece ve Kabardeyce metin i\u00e7erikleri haz\u0131rlan\u0131rken klavye kullan\u0131m\u0131na dikkat edilmekte, topluluk taraf\u0131ndan yukar\u0131da bahsi ge\u00e7en Windows klavye modeli standart olarak kabul edilmektedir. Geli\u015ftirilmesi hen\u00fcz devam etmekte olan bu site sayesinde, okur-yazar olan dilin do\u011fal konu\u015fucular\u0131 seslerini ba\u011f\u0131\u015flayarak katk\u0131da bulunmaktad\u0131rlar. Ayr\u0131ca aray\u00fcz \u00e7evirisi s\u0131ras\u0131nda ihtiya\u00e7 duyulan ve Ad\u0131geceye kazand\u0131r\u0131lan yeni terimlerin kullan\u0131\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 da test edilmektedir.<\/p>\n<h2>Sonu\u00e7 ve \u00d6neriler<\/h2>\n<p>Geli\u015fen teknoloji sayesinde \u00fcretilen yapay zeka ara\u00e7lar\u0131 \u015f\u00fcphesiz tehlike alt\u0131ndaki dillerin varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmeleri veya tamamen yok olmadan \u00f6nce kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nabilmeleri i\u00e7in en faydal\u0131 ara\u00e7lard\u0131r. Fakat bunlar\u0131n do\u011fru e\u011fitilmesi, ekonomik ve kullan\u0131\u015fl\u0131 olabilmeleri haz\u0131rlanacak veri k\u00fcmelerinin kalitesi ve \u00e7oklu\u011fu ile do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r. Bir dilin yapay zekaya \u00f6\u011fretilmesi hem dilin kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak, hem de gen\u00e7 jenerasyonlar\u0131n o dile ilgisini artt\u0131rmak i\u00e7in en faydal\u0131 y\u00f6ntem olacakt\u0131r. B\u00f6ylece bu dile ilgi duyanlar rahat bir \u015fekilde yapay zekadan destek alarak kendi dil bilgilerini geli\u015ftirebilme imkan\u0131na sahip olacaklard\u0131r. Yapay zeka e\u011fitiminde e\u011fitim veri k\u00fcmesi haz\u0131rlamak i\u00e7in \u00e7ok faydal\u0131 bir ara\u00e7 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan Mozilla Common Voice projesi Ad\u0131gece ve Kabardeyce i\u00e7in de \u00f6nemli bir f\u0131rsat sunmaktad\u0131r. Herkesin yapay zeka e\u011fitimi i\u00e7in \u00fccretsiz kullanabilece\u011fi veri k\u00fcmeleri sa\u011flamaktad\u0131r. Ad\u0131gece ve Kabardeyce i\u00e7in olu\u015fturulan \u00f6zel telegram kanallar\u0131nda ve sosyal medyada y\u00f6neticiler taraf\u0131ndan verilen e\u011fitimler sayesinde g\u00f6n\u00fcll\u00fclerin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 veri kalitesi de iyile\u015ftirilmektedir<a href=\"#_ftn14\" name=\"_ftnref14\">[14]<\/a>. Bu proje ile bir yandan Ad\u0131gece telaffuz becerilerini ve s\u00f6zc\u00fck da\u011farc\u0131\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftiren kat\u0131l\u0131mc\u0131lar, dile yeni eklenen baz\u0131 bili\u015fim terimlerinin kullan\u0131\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da test etmektedirler. Bu projede, Ad\u0131gece ve Kabardeyce veri giri\u015fleri i\u00e7in yukar\u0131da bahsedilen Windows i\u015fletim sistemi i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f klavye yaz\u0131l\u0131m\u0131 topluluk taraf\u0131ndan standart olarak kabul edilmi\u015f ve bu sayede metin i\u00e7eriklerin de uygun kalitede haz\u0131rlanmalar\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer i\u015fletim sistemleri i\u00e7in haz\u0131rlanan klavye modelleri i\u00e7in de bu Windows klavye modeline g\u00f6re geli\u015ftirme yap\u0131lmas\u0131 gereklidir.<\/p>\n<p>\u0130nternetteki dijital veri kalitesini Ad\u0131gece ve Kabardeyce lehine iyile\u015ftirmek i\u00e7in Common Voice projesi tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir. Okur-yazar olarak Ad\u0131gece bilenlerin t\u00fcm yaz\u0131\u015fmalar\u0131nda ve olu\u015fturduklar\u0131 dijital i\u00e7eriklerde de do\u011fru klavye kullanmalar\u0131 gereklidir. M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar\u0131yla mevcut dijital i\u00e7eriklerdeki (\u00f6rne\u011fin haber veya topluluk siteleri veya pdf, Word dosyas\u0131 gibi belgeler) metinlerde bulunan hatal\u0131 karakterler &#8220;Cyrillic Letter Palocka (&#8216;\u04c0&#8217;: u04C0, utf-8)&#8221; ve &#8220;Cyrillic Letter Small Palocka (&#8216;\u04cf&#8217;: u04CF, utf-8)&#8221; karakterleri ile uygun \u015fekilde de\u011fi\u015ftirilerek g\u00fcncellenmelidir. Ad\u0131gecenin varl\u0131k m\u00fccadelesinin ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131, ba\u015fta Kafkasyadaki cumhuriyetlerimizde ya\u015fayanlar olmak \u00fczere t\u00fcm d\u00fcnyadaki Ad\u0131gelerin bu konularda \u00f6zen g\u00f6stermesi ile m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<\/p>\n<h1>Bibliography<\/h1>\n<p><strong>AIxploria<\/strong> Best AI tools for AI Chat &amp; Assistant [\u00c7evrimi\u00e7i]\u00a0\/\/ AIxploria &#8211; Artificial intelligence for everyone.\u00a0&#8211; 2025.\u00a0&#8211; 7 02 2025.\u00a0&#8211; https:\/\/www.aixploria.com\/en\/category\/ai-chat-assistant\/.<\/p>\n<p><strong>Anthropic<\/strong> Claude\u2019s capabilities [\u00c7evrimi\u00e7i]\u00a0\/\/ https:\/\/www.anthropic.com\/claude.\u00a0&#8211; 2025.\u00a0&#8211; 02 02 2025.\u00a0&#8211; https:\/\/www.anthropic.com\/claude.<\/p>\n<p><strong>Austin Peter K. ve Sallabank Julia<\/strong> Endangered languages: an introduction [Journal]\u00a0\/\/ Journal of Multilingual and Multicultural Development.\u00a0&#8211; 2013.\u00a0&#8211; 4\u00a0: Cilt 34.\u00a0&#8211; s. 313-316.\u00a0&#8211; ISSN: 0143-4632.<\/p>\n<p><strong>Cyristal David<\/strong> Dillerin Katli [Kitap]\u00a0\/ \u00e7ev. Cans\u0131z G\u00f6khan.\u00a0&#8211; \u0130stanbul\u00a0: Profil Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2015.\u00a0&#8211; 3. Bask\u0131.\u00a0&#8211; ISBN:978-975-996-114-5.<\/p>\n<p><strong>Dayan Ali ve Y\u0131lmaz At\u0131n\u00e7<\/strong> [Journal]\u00a0\/\/ DUJE (Dicle University Journal of Engineering).\u00a0&#8211; [bas\u0131m yeri bilinmiyor]\u00a0: Dicle \u00dcniversitesi, 2022.\u00a0&#8211; 3\u00a0: Cilt 13.\u00a0&#8211; s. 467-475.<\/p>\n<p><strong>Ebadi Bushra<\/strong> Technology Alone Can&#8217;t Preserve Endangered Languages [\u00c7evrimi\u00e7i]\u00a0\/\/ Centre for International Governance Innovation.\u00a0&#8211; 30 06 2018.\u00a0&#8211; 19 10 2022.\u00a0&#8211; https:\/\/www.cigionline.org\/articles\/technology-alone-cant-preserve-endangered-languages\/?utm_source=google_ads&amp;utm_medium=grant&amp;gclid=CjwKCAjw5P2aBhAlEiwAAdY7dDqy6yU0IRi6nLhTnkHWDF473yy5I1-hknUffbSW4-bTF91MjRrq8xoC2KwQAvD_BwE.<\/p>\n<p><strong>LeCun Yann, Bengio Yoshua ve Hinton Geoffrey <\/strong>Deep learning [Journal]\u00a0\/\/ Nature.\u00a0&#8211; 27 05 2015.\u00a0&#8211; Cilt 521.\u00a0&#8211; s. 436-444.<\/p>\n<p><strong>Moseley Cristofer<\/strong> UNESCO Atlas of the World&#8217;s Languages in Danger [\u00c7evrimi\u00e7i]\u00a0\/\/ UNESCO.\u00a0&#8211; 2010.\u00a0&#8211; 5 Mart 2016.\u00a0&#8211; http:\/\/www.unesco.org\/languages-atlas\/index.php?hl=en&amp;page=atlasmap&amp;lid=1064.<\/p>\n<p><strong>Mozilla<\/strong> Home Page [\u00c7evrimi\u00e7i]\u00a0\/\/ Mozilla Common Voice.\u00a0&#8211; Mozilla, 2025.\u00a0&#8211; 10 02 2025.\u00a0&#8211; https:\/\/commonvoice.mozilla.org\/.<\/p>\n<p><strong>Nemlio\u011flu M. U\u011fur<\/strong> Bili\u015fim ve \u0130nternette Ad\u0131ge Dilinin Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n Sa\u011flanmas\u0131 (Y\u00fcksek Lisans Tezi) [Rapor]\u00a0\/ D\u00fczce \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc.\u00a0&#8211; D\u00fczce\u00a0: [yazar\u0131 bilinmiyor], 2018.\u00a0&#8211; Tez No:530426.<\/p>\n<p><strong>Noack Rick ve Gamio Lazaro<\/strong> The world\u2019s languages, in 7 maps and charts [\u00c7evrimi\u00e7i]\u00a0\/\/ The Wahsington Post.\u00a0&#8211; 23 04 2015.\u00a0&#8211; 07 02 2023.\u00a0&#8211; https:\/\/www.washingtonpost.com\/news\/worldviews\/wp\/2015\/04\/23\/the-worlds-languages-in-7-maps-and-charts\/.<\/p>\n<p><strong>Salminen Tapani<\/strong> Europe and The Caucasus [Kitap B\u00f6l\u00fcm\u00fc]\u00a0\/\/ Atlas of the World&#8217;s Languages in Danger\u00a0\/ kitap yaz. Moseley Christopher\u00a0\/ d\u00fc. Moseley Christopher.\u00a0&#8211; France\u00a0: UNESCO Publishing, 2010.\u00a0&#8211; 3rd edition.\u00a0&#8211; ISBN 978-92-3-104096-2.<\/p>\n<p><strong>The Guardian<\/strong> DATABLOG Facts are sacred [\u00c7evrimi\u00e7i]\u00a0\/\/ theguardian.\u00a0&#8211; 15 04 2011.\u00a0&#8211; https:\/\/www.theguardian.com\/news\/datablog\/2011\/apr\/15\/language-extinct-endangered.<\/p>\n<p><strong>Turn Mark ve Pine Adan<\/strong> Using technology to help revitalize indigenous languages [\u00c7evrimi\u00e7i]\u00a0\/\/ OUPblog Oxford University Press&#8217;s Academic Insights for the Thinking World.\u00a0&#8211; 24 06 2019.\u00a0&#8211; 07 02 2023.\u00a0&#8211; https:\/\/blog.oup.com\/2019\/06\/using-technology-help-revitalize-indigenous-languages\/.<\/p>\n<p><strong>UNESCO<\/strong> International Congress of Endangered Languages at Risk begins in advance of UNESCO&#8217;s High-Level Event [\u00c7evrimi\u00e7i]\u00a0\/\/ UNESCO.\u00a0&#8211; 21 April 2022.\u00a0&#8211; 30 11 2022.\u00a0&#8211; https:\/\/www.unesco.org\/en\/articles\/international-congress-endangered-languages-risk-begins-advance-unescos-high-level-event.<\/p>\n<p><strong>Vural Z. Beril Ak\u0131nc\u0131 ve Bat Mikail<\/strong> Yeni Bir \u0130leti\u015fim Ortam\u0131 Olarak Sosyal Medya: Ege \u00dcniversitesi \u0130leti\u015fim Fak\u00fcltesine Y\u00f6nelik Bir Ara\u015ft\u0131rma [Journal]\u00a0\/ d\u00fc. \u00d6rnek Prof. Dr. Mustafa Arslan.\u00a0&#8211; \u0130zmir\u00a0: Ya\u015far \u00dcniversitesi, Eyl\u00fcl 2010.\u00a0&#8211; 20\u00a0: Cilt 5.\u00a0&#8211; ISSN:3348\u20103382.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> Doktora \u00d6\u011frencisi, D\u00fczce \u00dcniversitesi Lisans\u00fcst\u00fc E\u011fitim Enstit\u00fcs\u00fc \u00c7erkez Dili ve Edebiyat\u0131 Doktora Program\u0131.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> NEMERKO Bili\u015fim Sistemleri Ltd. \u015eti.\u00a0 Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc. <a href=\"mailto:nemerko@nemerko.com\">nemerko@nemerko.com<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> Ad\u0131ge (\u00c7erkes) Dili ve Edebiyat\u0131 Derne\u011fi Merkez Y\u00f6netim Kurulu \u00dcyesi.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi, D\u00fczce \u00dcniversitesi Fen Edebiyat Fak\u00fcltesi Kafkas Dilleri ve K\u00fclt\u00fcrleri B\u00f6l\u00fcm\u00fc. <a href=\"mailto:saida@nemerko.com\">saida@nemerko.com<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> Facebook: <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/\">https:\/\/www.facebook.com<\/a>, X: <a href=\"https:\/\/x.com\/\">https:\/\/x.com<\/a>, LinkedIn: <a href=\"https:\/\/www.linkedin.com\">https:\/\/www.linkedin.com<\/a>, Vk: <a href=\"https:\/\/vk.com\">https:\/\/vk.com<\/a>, YouTube: <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\">https:\/\/www.youtube.com<\/a>.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> Google Translate: <a href=\"https:\/\/translate.google.com\">https:\/\/translate.google.com<\/a>, Bing Translator: <a href=\"https:\/\/www.bing.com\/translator\">https:\/\/www.bing.com\/translator<\/a>, Yandex Translator: <a href=\"https:\/\/translate.yandex.com\">https:\/\/translate.yandex.com<\/a>.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> WhatsApp: <a href=\"https:\/\/www.whatsapp.com\">https:\/\/www.whatsapp.com<\/a>, Telegram: <a href=\"https:\/\/telegram.org\">https:\/\/telegram.org<\/a>, Skype: <a href=\"https:\/\/www.skype.com\">https:\/\/www.skype.com<\/a>, Signal: <a href=\"https:\/\/signal.org\">https:\/\/signal.org<\/a>, Messenger: <a href=\"https:\/\/www.messenger.com\">https:\/\/www.messenger.com<\/a>.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> OpenAI-ChatGPT: <a href=\"https:\/\/openai.com\/\">https:\/\/openai.com\/<\/a>, Anthropic-Claude.ai: <a href=\"https:\/\/www.anthropic.com\/\">https:\/\/www.anthropic.com\/<\/a>, DeepSeek: <a href=\"https:\/\/www.deepseek.com\/\">https:\/\/www.deepseek.com\/<\/a>, Microsoft Copilot: <a href=\"https:\/\/copilot.microsoft.com\/\">https:\/\/copilot.microsoft.com\/<\/a>, Google-Gemini: https:\/\/gemini.google.com\/<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> OCR: Optical Caracter Recognition.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> https:\/\/www.nemerko.org\/adyghe-circassian-keyboard-for-windows-7-11\/<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> https:\/\/play.google.com\/store\/apps\/details?id=com.google.android.inputmethod.latin&amp;hl=tr&amp;pli=1<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a> https:\/\/www.microsoft.com\/en-us\/swiftkey<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a> https:\/\/commonvoice.mozilla.org\/languages<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a> An initial catalogue has also been created for the training\/study materials and social media addresses created for this project. \u201c\u041c\u044b\u0449 \u0434\u044d\u0436\u044c\u044b\u043c \u0449\u0435\u0433\u044a\u0430\u0436\u044c: <a href=\"https:\/\/bit.ly\/cv_circassian_start_here\">https:\/\/bit.ly\/cv_circassian_start_here<\/a>\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>VII \u041c\u0435\u0436\u0434\u0443\u043d\u0430\u0440\u043e\u0434\u043d\u0430\u044f \u043d\u0430\u0443\u0447\u043d\u043e-\u043c\u0435\u0442\u043e\u0434\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0430\u044f \u043a\u043e\u043d\u0444\u0435\u0440\u0435\u043d\u0446\u0438\u044f \u00ab\u0421\u043e\u0445\u0440\u0430\u043d\u0435\u043d\u0438\u0435 \u0438 \u0440\u0430\u0437\u0432\u0438\u0442\u0438\u0435 \u0440\u043e\u0434\u043d\u043e\u0433\u043e \u044f\u0437\u044b\u043a\u0430 \u0432 \u0443\u0441\u043b\u043e\u0432\u0438\u044f\u0445 \u0433\u043b\u043e\u0431\u0430\u043b\u0438\u0437\u0430\u0446\u0438\u0438: \u0441\u043e\u0432\u0440\u0435\u043c\u0435\u043d\u043d\u044b\u0435 \u043c\u0435\u0442\u043e\u0434\u044b \u0438 \u0442\u0435\u0445\u043d\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0438\u00bb<\/p>\n<p>20-21 \u0424\u0435\u0432\u0440\u0430\u043b\u044c 2025<\/p>\n<p>\u0413\u043e\u0440\u043e\u0434 \u041c\u0430\u0439\u043a\u043e\u043f, \u0420\u0435\u0441\u043f\u0443\u0431\u043b\u0438\u043a\u0430 \u0410\u0434\u044b\u0433\u0435\u044f<\/p>\n<p>\u0420\u043e\u0441\u0441\u0438\u044f<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>VII International Scientific and Methodological Conference &#8220;Preservation and Development of the Native Language in the Context of Globalization: Modern Methods and Technologies&#8221;<\/p>\n<p>20-21 February 2025<\/p>\n<p>City of Maykop, Republic of Adygea<\/p>\n<p>Russia<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/\u0410\u043d\u0447\u0435\u043a-\u0421\u0411\u041e\u0420\u041d\u0418\u041a-VII-\u043a\u043e\u043d\u0444-2025_\u041e\u043b\u0435\u0433-\u043f\u0440\u043d-refactored-article.pdf\">\u0410\u043d\u0447\u0435\u043a \u0421\u0411\u041e\u0420\u041d\u0418\u041a VII \u043a\u043e\u043d\u0444 2025_\u041e\u043b\u0435\u0433 \u043f\u0440\u043d- pdf download<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.researchgate.net\/publication\/395242067_ADYGABZEKE_KLAVIATURER_GEFEDENYM_ERYS_AKYLYM_ISKUSSTVENNYJ_INTELLEKT_IGESENYGE_MEHANEU_SYRIER\">(PDF) \u0410\u0414\u042b\u0413\u0410\u0411\u0417\u042d\u041a\u04c0\u042d \u041a\u041b\u0410\u0412\u0418\u0410\u0422\u0423\u0420\u042d\u0420 \u0413\u042a\u042d\u0424\u0415\u0414\u042d\u041d\u042b\u041c \u04c0\u042d\u0420\u042b\u0428\u04c0 \u0410\u041a\u042a\u042b\u041b\u042b\u041c (\u0418\u0421\u041a\u0423\u0421\u0421\u0422\u0412\u0415\u041d\u041d\u042b\u0419 \u0418\u041d\u0422\u0415\u041b\u041b\u0415\u041a\u0422) \u0418\u0413\u042a\u042d\u0421\u042d\u041d\u042b\u0413\u042a\u042d \u041c\u042d\u0425\u042c\u0410\u041d\u042d\u0423 \u0429\u042b\u0420\u0418\u04c0\u042d\u0420<\/a>\n<div style='text-align:left' class='yasr-auto-insert-visitor'><!--Yasr Visitor Votes Shortcode--><div id='yasr_visitor_votes_4aa24aedea6f0' class='yasr-visitor-votes'><div class=\"yasr-custom-text-vv-before yasr-custom-text-vv-before-536\">Click to rate this post!<\/div><div id='yasr-vv-second-row-container-4aa24aedea6f0'\r\n                                        class='yasr-vv-second-row-container'><div id='yasr-visitor-votes-rater-4aa24aedea6f0'\r\n                                      class='yasr-rater-stars-vv'\r\n                                      data-rater-postid='536'\r\n                                      data-rating='0'\r\n                                      data-rater-starsize='24'\r\n                                      data-rater-readonly='false'\r\n                                      data-rater-nonce='879382e333'\r\n                                      data-issingular='false'\r\n                                    ><\/div><div class=\"yasr-vv-stats-text-container\" id=\"yasr-vv-stats-text-container-4aa24aedea6f0\"><svg xmlns=\"https:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"20\" height=\"20\"\r\n                                   class=\"yasr-dashicons-visitor-stats\"\r\n                                   data-postid=\"536\"\r\n                                   id=\"yasr-stats-dashicon-4aa24aedea6f0\">\r\n                                   <path d=\"M18 18v-16h-4v16h4zM12 18v-11h-4v11h4zM6 18v-8h-4v8h4z\"><\/path>\r\n                               <\/svg><span id=\"yasr-vv-text-container-4aa24aedea6f0\" class=\"yasr-vv-text-container\">[Total: <span id=\"yasr-vv-votes-number-container-4aa24aedea6f0\">0<\/span>  Average: <span id=\"yasr-vv-average-container-4aa24aedea6f0\">0<\/span>]<\/span><\/div><div id='yasr-vv-loader-4aa24aedea6f0' class='yasr-vv-container-loader'><\/div><\/div><div id='yasr-vv-bottom-container-4aa24aedea6f0'\r\n                              class='yasr-vv-bottom-container'\r\n                              style='display:none'><\/div><\/div><!--End Yasr Visitor Votes Shortcode--><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0423\u0414\u041a: 004.85 U\u011fur Nemlio\u011flu[1][2][3] Saida Abregova[4] Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi \u00d6z: D\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fimi ve teknolojik geli\u015fmelerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Ad\u0131ge dili de dijital d\u00fcnyada kendine bir yer edinme \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisinde. \u00c7\u00fcnk\u00fc dijitalle\u015femeyen dillerin gelecekteki varl\u0131klar\u0131 tehlikede. Ad\u0131gecenin yapay zekaya \u00f6\u011fretilmesi i\u00e7in Ad\u0131gece konu\u015fabilenlerden \u00e7ok, di\u011fer dillerde uzman ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, teknoloji uzmanlar\u0131 ve geli\u015ftiriciler \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. &#8230; <a title=\"Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/nemerko.org\/tr\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\/\" aria-label=\"Read more about Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi\">Devam\u0131n\u0131 oku<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"yasr_overall_rating":0,"yasr_post_is_review":"","yasr_auto_insert_disabled":"","yasr_review_type":"","footnotes":""},"categories":[1,13,89],"tags":[23,134,142,141,144,143,135,140,138,137,139,136],"class_list":["post-536","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","category-writing","category-article","tag-adyghe","tag-artificial-intelligence","tag-data-set","tag-digital-world","tag-keyboard","tag-quality","tag-135","tag-140","tag-138","tag-137","tag-139","tag-136"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t<!-- All in One SEO 5.0.1.1 - aioseo.com -->\n\t<meta name=\"description\" content=\"\u0423\u0414\u041a: 004.85 U\u011fur Nemlio\u011flu[1][2][3] Saida Abregova[4] Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi \u00d6z: D\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fimi ve teknolojik geli\u015fmelerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Ad\u0131ge dili de dijital d\u00fcnyada kendine bir yer edinme \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisinde. \u00c7\u00fcnk\u00fc dijitalle\u015femeyen dillerin gelecekteki varl\u0131klar\u0131 tehlikede. Ad\u0131gecenin yapay zekaya \u00f6\u011fretilmesi i\u00e7in Ad\u0131gece konu\u015fabilenlerden \u00e7ok, di\u011fer dillerde uzman ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, teknoloji uzmanlar\u0131 ve geli\u015ftiriciler \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.\" \/>\n\t<meta name=\"robots\" content=\"max-image-preview:large\" \/>\n\t<meta name=\"author\" content=\"\u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. I\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440\"\/>\n\t<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nemerko.org\/tr\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\/\" \/>\n\t<meta name=\"generator\" content=\"All in One SEO (AIOSEO) 5.0.1.1\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:site_name\" content=\"\u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. \u04c0\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440 - M. U\u011fur Nemlio\u011flu\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:title\" content=\"Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi - \u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. \u04c0\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:description\" content=\"\u0423\u0414\u041a: 004.85 U\u011fur Nemlio\u011flu[1][2][3] Saida Abregova[4] Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi \u00d6z: D\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fimi ve teknolojik geli\u015fmelerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Ad\u0131ge dili de dijital d\u00fcnyada kendine bir yer edinme \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisinde. \u00c7\u00fcnk\u00fc dijitalle\u015femeyen dillerin gelecekteki varl\u0131klar\u0131 tehlikede. Ad\u0131gecenin yapay zekaya \u00f6\u011fretilmesi i\u00e7in Ad\u0131gece konu\u015fabilenlerden \u00e7ok, di\u011fer dillerde uzman ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, teknoloji uzmanlar\u0131 ve geli\u015ftiriciler \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nemerko.org\/tr\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\/\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/cropped-logo.png\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:secure_url\" content=\"https:\/\/www.nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/cropped-logo.png\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-09-04T21:57:47+00:00\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-05-17T20:36:38+00:00\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:title\" content=\"Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi - \u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. \u04c0\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:description\" content=\"\u0423\u0414\u041a: 004.85 U\u011fur Nemlio\u011flu[1][2][3] Saida Abregova[4] Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi \u00d6z: D\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fimi ve teknolojik geli\u015fmelerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Ad\u0131ge dili de dijital d\u00fcnyada kendine bir yer edinme \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisinde. \u00c7\u00fcnk\u00fc dijitalle\u015femeyen dillerin gelecekteki varl\u0131klar\u0131 tehlikede. Ad\u0131gecenin yapay zekaya \u00f6\u011fretilmesi i\u00e7in Ad\u0131gece konu\u015fabilenlerden \u00e7ok, di\u011fer dillerde uzman ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, teknoloji uzmanlar\u0131 ve geli\u015ftiriciler \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/www.nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/cropped-logo.png\" \/>\n\t\t<script type=\"application\/ld+json\" class=\"aioseo-schema\">\n\t\t\t{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"BlogPosting\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\\\/#blogposting\",\"name\":\"Ad\\u0131gece Klavye Kullan\\u0131m\\u0131n\\u0131n Yapay Zeka E\\u011fitimi \\u0130\\u00e7in \\u00d6nemi - \\u041d\\u044d\\u043c\\u044d\\u0440\\u044b\\u043a\\u044a\\u043e \\u041c. \\u04c0\\u0443\\u0433\\u044a\\u0443\\u0440\",\"headline\":\"Ad\\u0131gece Klavye Kullan\\u0131m\\u0131n\\u0131n Yapay Zeka E\\u011fitimi \\u0130\\u00e7in \\u00d6nemi\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/author\\\/nemerko\\\/#author\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/#organization\"},\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/picture1.png\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\\\/#articleImage\"},\"datePublished\":\"2025-09-04T23:57:47+02:00\",\"dateModified\":\"2026-05-17T22:36:38+02:00\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\\\/#webpage\"},\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\\\/#webpage\"},\"articleSection\":\"Genel, Yaz\\u0131, Makale, adyghe, artificial intelligence, data set, digital world, keyboard, quality, \\u0430\\u0434\\u044b\\u0433\\u0430\\u0431\\u0437\\u044d, \\u043a\\u043b\\u0430\\u0432\\u0438\\u0430\\u0442\\u0443\\u0440\\u044d, \\u043a\\u044a\\u044d\\u0442\\u044b\\u0433\\u044a\\u044d \\u0437\\u044d\\u0445\\u044d\\u0443\\u0433\\u044a\\u043e\\u044f\\u0433\\u044a, \\u043b\\u044a\\u044b\\u0442\\u044d\\u043a\\u04cf\\u044d \\u0434\\u0443\\u043d\\u0430\\u0439, \\u0448\\u04cf\\u0443\\u0433\\u044a\\u044d, \\u04cf\\u044d\\u0440\\u044b\\u0448\\u04cf \\u0430\\u043a\\u044a\\u044b\\u043b\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\\\/#breadcrumblist\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr#listItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/category\\\/writing\\\/#listItem\",\"name\":\"Yaz\\u0131\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/category\\\/writing\\\/#listItem\",\"position\":2,\"name\":\"Yaz\\u0131\",\"item\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/category\\\/writing\\\/\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/category\\\/writing\\\/article\\\/#listItem\",\"name\":\"Makale\"},\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr#listItem\",\"name\":\"Home\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/category\\\/writing\\\/article\\\/#listItem\",\"position\":3,\"name\":\"Makale\",\"item\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/category\\\/writing\\\/article\\\/\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\\\/#listItem\",\"name\":\"Ad\\u0131gece Klavye Kullan\\u0131m\\u0131n\\u0131n Yapay Zeka E\\u011fitimi \\u0130\\u00e7in \\u00d6nemi\"},\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/category\\\/writing\\\/#listItem\",\"name\":\"Yaz\\u0131\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\\\/#listItem\",\"position\":4,\"name\":\"Ad\\u0131gece Klavye Kullan\\u0131m\\u0131n\\u0131n Yapay Zeka E\\u011fitimi \\u0130\\u00e7in \\u00d6nemi\",\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/category\\\/writing\\\/article\\\/#listItem\",\"name\":\"Makale\"}}]},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/#organization\",\"name\":\"\\u041d\\u044d\\u043c\\u044d\\u0440\\u044b\\u043a\\u044a\\u043e\",\"description\":\"M. U\\u011fur Nemlio\\u011flu\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/10\\\/cropped-logo-1.png\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\\\/#organizationLogo\",\"width\":288,\"height\":57,\"caption\":\"\\u041d\\u044d\\u043c\\u044d\\u0440\\u044b\\u043a\\u044a\\u043e\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\\\/#organizationLogo\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/author\\\/nemerko\\\/#author\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/author\\\/nemerko\\\/\",\"name\":\"\\u041d\\u044d\\u043c\\u044d\\u0440\\u044b\\u043a\\u044a\\u043e \\u041c. I\\u0443\\u0433\\u044a\\u0443\\u0440\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\\\/#authorImage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/986f847f3052036fcb886463d412ccdf4a150c566a40322b2b4d9aa84a5a3a2f?s=96&d=mm&r=g\",\"width\":96,\"height\":96,\"caption\":\"\\u041d\\u044d\\u043c\\u044d\\u0440\\u044b\\u043a\\u044a\\u043e \\u041c. I\\u0443\\u0433\\u044a\\u0443\\u0440\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\\\/#webpage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\\\/\",\"name\":\"Ad\\u0131gece Klavye Kullan\\u0131m\\u0131n\\u0131n Yapay Zeka E\\u011fitimi \\u0130\\u00e7in \\u00d6nemi - \\u041d\\u044d\\u043c\\u044d\\u0440\\u044b\\u043a\\u044a\\u043e \\u041c. \\u04c0\\u0443\\u0433\\u044a\\u0443\\u0440\",\"description\":\"\\u0423\\u0414\\u041a: 004.85 U\\u011fur Nemlio\\u011flu[1][2][3] Saida Abregova[4] Ad\\u0131gece Klavye Kullan\\u0131m\\u0131n\\u0131n Yapay Zeka E\\u011fitimi \\u0130\\u00e7in \\u00d6nemi \\u00d6z: D\\u00fcnyan\\u0131n de\\u011fi\\u015fimi ve teknolojik geli\\u015fmelerin \\u0131\\u015f\\u0131\\u011f\\u0131nda Ad\\u0131ge dili de dijital d\\u00fcnyada kendine bir yer edinme \\u00e7abas\\u0131 i\\u00e7erisinde. \\u00c7\\u00fcnk\\u00fc dijitalle\\u015femeyen dillerin gelecekteki varl\\u0131klar\\u0131 tehlikede. Ad\\u0131gecenin yapay zekaya \\u00f6\\u011fretilmesi i\\u00e7in Ad\\u0131gece konu\\u015fabilenlerden \\u00e7ok, di\\u011fer dillerde uzman ara\\u015ft\\u0131rmac\\u0131lar, teknoloji uzmanlar\\u0131 ve geli\\u015ftiriciler \\u00e7al\\u0131\\u015f\\u0131yor.\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/#website\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\\\/#breadcrumblist\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/author\\\/nemerko\\\/#author\"},\"creator\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/author\\\/nemerko\\\/#author\"},\"datePublished\":\"2025-09-04T23:57:47+02:00\",\"dateModified\":\"2026-05-17T22:36:38+02:00\"},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/\",\"name\":\"\\u041d\\u044d\\u043c\\u044d\\u0440\\u044b\\u043a\\u044a\\u043e \\u041c. \\u04c0\\u0443\\u0433\\u044a\\u0443\\u0440\",\"description\":\"M. U\\u011fur Nemlio\\u011flu\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nemerko.org\\\/tr\\\/#organization\"}}]}\n\t\t<\/script>\n\t\t<!-- All in One SEO -->\n\n","aioseo_head_json":{"title":"Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi - \u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. \u04c0\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440","description":"\u0423\u0414\u041a: 004.85 U\u011fur Nemlio\u011flu[1][2][3] Saida Abregova[4] Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi \u00d6z: D\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fimi ve teknolojik geli\u015fmelerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Ad\u0131ge dili de dijital d\u00fcnyada kendine bir yer edinme \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisinde. \u00c7\u00fcnk\u00fc dijitalle\u015femeyen dillerin gelecekteki varl\u0131klar\u0131 tehlikede. Ad\u0131gecenin yapay zekaya \u00f6\u011fretilmesi i\u00e7in Ad\u0131gece konu\u015fabilenlerden \u00e7ok, di\u011fer dillerde uzman ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, teknoloji uzmanlar\u0131 ve geli\u015ftiriciler \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.","canonical_url":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\/","robots":"max-image-preview:large","keywords":"","webmasterTools":{"miscellaneous":""},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"BlogPosting","@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\/#blogposting","name":"Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi - \u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. \u04c0\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440","headline":"Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi","author":{"@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/author\/nemerko\/#author"},"publisher":{"@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/#organization"},"image":{"@type":"ImageObject","url":"http:\/\/www.nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/picture1.png","@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\/#articleImage"},"datePublished":"2025-09-04T23:57:47+02:00","dateModified":"2026-05-17T22:36:38+02:00","inLanguage":"tr-TR","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\/#webpage"},"isPartOf":{"@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\/#webpage"},"articleSection":"Genel, Yaz\u0131, Makale, adyghe, artificial intelligence, data set, digital world, keyboard, quality, \u0430\u0434\u044b\u0433\u0430\u0431\u0437\u044d, \u043a\u043b\u0430\u0432\u0438\u0430\u0442\u0443\u0440\u044d, \u043a\u044a\u044d\u0442\u044b\u0433\u044a\u044d \u0437\u044d\u0445\u044d\u0443\u0433\u044a\u043e\u044f\u0433\u044a, \u043b\u044a\u044b\u0442\u044d\u043a\u04cf\u044d \u0434\u0443\u043d\u0430\u0439, \u0448\u04cf\u0443\u0433\u044a\u044d, \u04cf\u044d\u0440\u044b\u0448\u04cf \u0430\u043a\u044a\u044b\u043b"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\/#breadcrumblist","itemListElement":[{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr#listItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/nemerko.org\/tr","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/category\/writing\/#listItem","name":"Yaz\u0131"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/category\/writing\/#listItem","position":2,"name":"Yaz\u0131","item":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/category\/writing\/","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/category\/writing\/article\/#listItem","name":"Makale"},"previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr#listItem","name":"Home"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/category\/writing\/article\/#listItem","position":3,"name":"Makale","item":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/category\/writing\/article\/","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\/#listItem","name":"Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi"},"previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/category\/writing\/#listItem","name":"Yaz\u0131"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\/#listItem","position":4,"name":"Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi","previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/category\/writing\/article\/#listItem","name":"Makale"}}]},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/#organization","name":"\u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e","description":"M. U\u011fur Nemlio\u011flu","url":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/","logo":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/cropped-logo-1.png","@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\/#organizationLogo","width":288,"height":57,"caption":"\u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e"},"image":{"@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\/#organizationLogo"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/author\/nemerko\/#author","url":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/author\/nemerko\/","name":"\u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. I\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440","image":{"@type":"ImageObject","@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\/#authorImage","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/986f847f3052036fcb886463d412ccdf4a150c566a40322b2b4d9aa84a5a3a2f?s=96&d=mm&r=g","width":96,"height":96,"caption":"\u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. I\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\/#webpage","url":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\/","name":"Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi - \u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. \u04c0\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440","description":"\u0423\u0414\u041a: 004.85 U\u011fur Nemlio\u011flu[1][2][3] Saida Abregova[4] Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi \u00d6z: D\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fimi ve teknolojik geli\u015fmelerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Ad\u0131ge dili de dijital d\u00fcnyada kendine bir yer edinme \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisinde. \u00c7\u00fcnk\u00fc dijitalle\u015femeyen dillerin gelecekteki varl\u0131klar\u0131 tehlikede. Ad\u0131gecenin yapay zekaya \u00f6\u011fretilmesi i\u00e7in Ad\u0131gece konu\u015fabilenlerden \u00e7ok, di\u011fer dillerde uzman ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, teknoloji uzmanlar\u0131 ve geli\u015ftiriciler \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.","inLanguage":"tr-TR","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/#website"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\/#breadcrumblist"},"author":{"@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/author\/nemerko\/#author"},"creator":{"@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/author\/nemerko\/#author"},"datePublished":"2025-09-04T23:57:47+02:00","dateModified":"2026-05-17T22:36:38+02:00"},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/#website","url":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/","name":"\u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. \u04c0\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440","description":"M. U\u011fur Nemlio\u011flu","inLanguage":"tr-TR","publisher":{"@id":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/#organization"}}]},"og:locale":"tr_TR","og:site_name":"\u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. \u04c0\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440 - M. U\u011fur Nemlio\u011flu","og:type":"article","og:title":"Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi - \u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. \u04c0\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440","og:description":"\u0423\u0414\u041a: 004.85 U\u011fur Nemlio\u011flu[1][2][3] Saida Abregova[4] Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi \u00d6z: D\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fimi ve teknolojik geli\u015fmelerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Ad\u0131ge dili de dijital d\u00fcnyada kendine bir yer edinme \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisinde. \u00c7\u00fcnk\u00fc dijitalle\u015femeyen dillerin gelecekteki varl\u0131klar\u0131 tehlikede. Ad\u0131gecenin yapay zekaya \u00f6\u011fretilmesi i\u00e7in Ad\u0131gece konu\u015fabilenlerden \u00e7ok, di\u011fer dillerde uzman ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, teknoloji uzmanlar\u0131 ve geli\u015ftiriciler \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.","og:url":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\/","og:image":"https:\/\/www.nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/cropped-logo.png","og:image:secure_url":"https:\/\/www.nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/cropped-logo.png","article:published_time":"2025-09-04T21:57:47+00:00","article:modified_time":"2026-05-17T20:36:38+00:00","twitter:card":"summary","twitter:title":"Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi - \u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. \u04c0\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440","twitter:description":"\u0423\u0414\u041a: 004.85 U\u011fur Nemlio\u011flu[1][2][3] Saida Abregova[4] Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi \u00d6z: D\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fimi ve teknolojik geli\u015fmelerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Ad\u0131ge dili de dijital d\u00fcnyada kendine bir yer edinme \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisinde. \u00c7\u00fcnk\u00fc dijitalle\u015femeyen dillerin gelecekteki varl\u0131klar\u0131 tehlikede. Ad\u0131gecenin yapay zekaya \u00f6\u011fretilmesi i\u00e7in Ad\u0131gece konu\u015fabilenlerden \u00e7ok, di\u011fer dillerde uzman ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, teknoloji uzmanlar\u0131 ve geli\u015ftiriciler \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.","twitter:image":"https:\/\/www.nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/cropped-logo.png"},"aioseo_meta_data":{"post_id":"536","title":null,"description":null,"keywords":null,"keyphrases":{"focus":[],"additional":[]},"primary_term":null,"canonical_url":null,"og_title":null,"og_description":null,"og_object_type":"default","og_image_type":"default","og_image_url":null,"og_image_width":null,"og_image_height":null,"og_image_custom_url":null,"og_image_custom_fields":null,"og_video":"","og_custom_url":null,"og_article_section":null,"og_article_tags":null,"twitter_use_og":false,"twitter_card":"default","twitter_image_type":"default","twitter_image_url":null,"twitter_image_custom_url":null,"twitter_image_custom_fields":null,"twitter_title":null,"twitter_description":null,"schema":{"blockGraphs":[],"customGraphs":[],"default":{"data":{"Article":[],"Course":[],"Dataset":[],"FAQPage":[],"Movie":[],"Person":[],"Product":[],"ProductReview":[],"Car":[],"Recipe":[],"Service":[],"SoftwareApplication":[],"WebPage":[]},"graphName":"BlogPosting","isEnabled":true},"graphs":[]},"schema_type":"default","schema_type_options":null,"pillar_content":false,"robots_default":true,"robots_noindex":false,"robots_noarchive":false,"robots_nosnippet":false,"robots_nofollow":false,"robots_noimageindex":false,"robots_noodp":false,"robots_notranslate":false,"robots_max_snippet":"-1","robots_max_videopreview":"-1","robots_max_imagepreview":"large","priority":null,"frequency":"default","local_seo":null,"breadcrumb_settings":null,"limit_modified_date":false,"ai":{"faqs":[],"keyPoints":[],"titles":[],"descriptions":[],"socialPosts":{"email":[],"linkedin":[],"twitter":[],"facebook":[],"instagram":[]}},"created":"2025-09-04 20:59:35","updated":"2026-08-31 23:21:28","seo_analyzer_scan_date":null,"focus_keyword":null,"additional_keywords":null,"truseo_locale":null},"aioseo_breadcrumb":"<div class=\"aioseo-breadcrumbs\"><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/nemerko.org\/tr\" title=\"Home\">Home<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">&raquo;<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/nemerko.org\/tr\/category\/writing\/\" title=\"Yaz\u0131\">Yaz\u0131<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">&raquo;<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/nemerko.org\/tr\/category\/writing\/article\/\" title=\"Makale\">Makale<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">&raquo;<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\tAd\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi\n\t\t<\/span><\/div>","aioseo_breadcrumb_json":[{"label":"Home","link":"https:\/\/nemerko.org\/tr"},{"label":"Yaz\u0131","link":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/category\/writing\/"},{"label":"Makale","link":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/category\/writing\/article\/"},{"label":"Ad\u0131gece Klavye Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Yapay Zeka E\u011fitimi \u0130\u00e7in \u00d6nemi","link":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/the-importance-of-adyghe-keyboard-usage-for-artificial-intelligence-training\/"}],"yasr_visitor_votes":{"stars_attributes":{"read_only":false,"span_bottom":false},"number_of_votes":0,"sum_votes":0},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/536","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=536"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/536\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=536"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=536"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nemerko.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=536"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}