УДК: 004.85 Немлиоглу Мехмет Угур[1][2] Аспирант Института послевузовского образования Университета Дюздже, докторская программа по черкесскому языку и литературе. Абрегова Саида Кимовна канд. филол. наук, доцент кафедры черкесского языка и литературы Университета Дюздже АДЫГАБЗЭКӀЭ КЛАВИАТУРЭР ГЪЭФЕДЭНЫМ ӀЭРЫШӀ АКЪЫЛЫМ (ИСКУССТВЕННЫЙ ИНТЕЛЛЕКТ) ИГЪЭСЭНЫГЪЭ МЭХЬАНЭУ ЩЫРИӀЭР Гъозэкӏэкӏ: Джырэ уахътэм зэхъокӏыныгъэу дунаим щыхъухэрэми, технологиякӏэхэм ягъэпсыни адиштэу адыгабзэми ифэшъошэ чӏыпӏэ лъытэкӏэ […]

Мыр тхыгъэ мор бзэхэмкIэ щыI: TürkçeEnglish Eylül 2024 tarihinde dahil olduğum bu projede Adıge Cumhuriyeti, Kabartay Balkar Cumhuriyeti, Türkiye başta olmak üzere tüm dünyadan katılan katılımcılarımız ile birlikte yapay zeka eğitimi için Adıgece ve Kabardeyce veri kümeleri hazırlama projesinde çalışıyoruz. Çekirdek ekip olarak Bülent Özden ve Murat Topçu ile birlikte başladığımız çalışmalara çok sayıda gönüllü […]

Мыр тхыгъэ мор бзэхэмкIэ щыI: English SolidCP is a successful, useful and user-friendly hosting panel. The best part is that it is a free open-source software. I am currently using version 1.4.9 of this software. Due to a disk problem, we experienced on the server where it was installed, it was giving an error when […]

Мыр тхыгъэ мор бзэхэмкIэ щыI: Türkçe Bu proje Düzce Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Çerkes Dili ve Edebiyatı Doktora Programı Doktor adayı olarak hazırladığım projedir. Yaklaşık 2006 yılında düşünmeye başladığım,  yüksek lisansa başlamamla geliştirebildiğim ve doktora eğitimim ile son halini tasarladığım projenin çıktılarına http://www.bzexase.org web adresinden ulaşabileceksiniz. Henüz tasarım ve geliştirme aşamasında olan bu site için […]

Мыр тхыгъэ мор бзэхэмкIэ щыI: Türkçe Dinamiti icad eden Alfred Nobel, madenciler, yıkım işçileri vs. ölmesin diye icat etmişti. Ama tarihteki kullanım şekillerine bakarsak dinamit bu güne kadar milyonlarca kişiyi öldürmüştür. Bunun için Alfred Nobel’e mi kızmalıyız? Yoksa bu teknolojiyi kötü kullananlara mı? Ölenlerden gerçekten dinamit mi sorumlu? Ama o da bir teknoloji nihayetinde.. Benzer […]

Мыр тхыгъэ мор бзэхэмкIэ щыI: Türkçe İlki yalnızca sempozyum olarak “AF2016 – Uluslararası Adıge Filolojisi Sempozyumu” adıyla 2016 yılında gerçekleştirilen sempozyumlar serisinin ikincisi, kapsamı genişletilerek bu Ekim ayında gerçekleştirilmesi planlandı. Geçtiğimiz yıl Ekim ayında Adıge devlet üniversitesi rektörü Prof. Dr. Hunago Rashid’in Düzce Üniversitesini ziyaret etmişti. Ziyaret programında iki üniversite arasında mevcut olan protokol genişletilerek […]

Мыр тхыгъэ мор бзэхэмкIэ щыI: Türkçe, РусскийEnglish Adıge (Çerkes) dillerinin tüm dijital platformlar için doğru bir klavyeye ihtiyacı vardı. Kod sayfası 1251 Rusça dili “Ӏ” ve “ӏ” (Kiril harf palocka veya küçük palocka) karakterlerini içermediği için Adıgece ve Kabartayca yazarken bu harflerin yerine Latin büyük harfi “i”, Latin küçük harfi “L” veya “1” rakamı kullanılmaktaydı. Bu […]

Мыр тхыгъэ мор бзэхэмкIэ щыI: Türkçe M. Uğur Nemlioğu Yüksek Lisans Öğrencisi Düzce Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Çerkes Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Düzce, Haziran 2017   Özet: Türkiye’de ilk olarak akademik düzeyde bir Adıgece (Çerkesçe) eğitimi Düzce Üniversitesinin Fen Edebiyat Fakültesinde açılan ve Lisans düzeyinde eğitim veren Kafkas Dilleri ve Kültürleri Bölümü Çerkes Dili […]

Мыр тхыгъэ мор бзэхэмкIэ щыI: Türkçe HER YIL OLDUĞU GİBİ bu yıl da Düzce Ü. Fen Edebiyat Fakültesi Kafkas Dilleri ve Kültürleri Çerkes Dili ve Edebiyatı Bölümü yeni öğrencilerini bekliyor. Geçen öğretim yılı (2016/2017) yerleştirmelerinde puanları 299,82379 ile 349,74991 arasında olan bölüm TS-2 puan türü ile öğrenci alıyor. 20 kontenjanı olan bölümde Çerkes Dili ve […]

Мыр тхыгъэ мор бзэхэмкIэ щыI: Türkçe Bugün 14 Mart 2017. Öğretmen Bersey Vumar’ın hazırladığı ilk Adıgece okuma kitabının yayınlandığı günden beri 164 yıl oldu. Ashamafe Davut ve Nikolay Yakovlev’in birlikte hazırladığı, 1938 de resmen kabul edilen ve bugün halen kullandığımız alfabenin temelleri bu kitapta atılmıştı. 14 Mart günü, Rusya Federasyonuna bağlı Adıge Cumhuriyeti başkanlığınca “Adıge […]

Мыр тхыгъэ мор бзэхэмкIэ щыI: Türkçe Çocukluğumdan beri kafamı kurcalardı. Gün ışığından yararlanmak ve enerji tasarrufu sağlanması amacıyla her yıl Yaz Saati uygulamasına geçilmesi anlamlı geliyordu ama sonbahar biterken yeniden Kış Saatine dönülmesinin gerekliliğini hiç anlayamamıştım. Sonunda Bakanlar Kurulu da Kış Saati uygulamasının gereksizliğini anlamış olacak ki bu yıl 07.09.2016 tarihli ve 2016/9154 sayılı kararları ile […]

Мыр тхыгъэ мор бзэхэмкIэ щыI: Türkçe Bugün yalnızca Adıge (Çerkes) toplumunun değil, dünyada dillerin kaybolması ile birlikte insanlık mirasının eksileceğini fark eden bilim insanlarının da üzerinde durduğu bir konu olan kaybolmakta olan dillerin yaşatılması alanında birçok çalışmalar mevcuttur. Ancak insanlığın yeni dikkatini çeken bu alanda yürütülen çalışmaların meyvesini vermesinin nesiller boyu istikrarlı çalışmaların devam etmesine […]

Мыр тхыгъэ мор бзэхэмкIэ щыI: TürkçeEnglish M. Uğur NEMLİOĞLU Yüksek Lisans Öğrencisi T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÇERKES DİLİ ve EDEBİYATI ANABİLİM DALI AF2016 Uluslararası Adıge Filolojisi Sempozyumu Düzce, Mayıs 2016   Özet: ADIGE (ÇERKES) DİASPORASININ BUGÜNÜ Kafkasya’nın en kadim halklarından olan Çerkesler (Adıgeler), 1864’te Çarlık Rusya’sına karşı verdikleri mücadeleyi kaybettikten sonra Osmanlı topraklarına […]

Мыр тхыгъэ мор бзэхэмкIэ щыI: Türkçe Yıllar önce henüz lisede öğrenci iken bir ajandaya notlar yazıyordum. Geçen gün çekmecede başka bir şey ararken elime geçti. Açtım ve karşıma o kısa özdeyişim çıktı. İlk denemelerimden.. Yaşamak her an biraz ölmektir, ölmek ise yeniden doğmaktır.. Şimdi yine düşünüyorum da gerçekten güzel demişim. Her geçen gün içimizdeki bir […]

Мыр тхыгъэ мор бзэхэмкIэ щыI: Türkçe Günümüzde Türkiye’de yaşayan Adıgelerin durumuna şöyle bir kuş bakışı göz gezdirdiğimde gözüme takılanları sizlerle de paylaşmak istedim. Detaylara girmeden önce küçük bir açıklamada bulunmayı tercih ediyorum. Burada yazacaklarım bulunduğum yerden baktığımda bireysel olarak ne gördüğümdür. Farklı bölgelerde yaşayanlar farklı görüş, düşünce veya izlenimlere sahip olabilirler tabi ki. Hatta gördüklerim […]

Мыр тхыгъэ мор бзэхэмкIэ щыI: Türkçe Bir Adıge olarak merak ediyorum da başkalarının bizlere taktığı isimler neden bazılarımız için bu kadar önemli oluyor? Kendi benliğimize, birliğimize, kardeşliğimize, xabzemize, dilimize ve günümüze yoğunlaşmak, kültürümüzün zenginliklerini yaşatmak ve yeni nesillerimize sağlıklı şekilde taşımaya çalışmak yerine, içinde yaşadığımız insanlar tarafından ve günlük hayatımızda kullanmaya mecbur edildiğimiz, başka bir […]

2010 yılında yapılan bir toplantıyla Adıge Cumhuriyeti Adıge Xasesi, 25 Nisan gününü Ulusal Adıge Bayrağı günü olarak kutlama kararı almıştı. Beraberinde Dünya Çerkes Birliği (DÇB)’ne, tüm Adıge cumhuriyetlerine (yani Kabartay-Balkar ve Karaçay-Çerkesk Cumhuriyetlerine) ve diasporadaki örgütlerimize de bu kararı almaları tavsiye edilmişti. O günden beri her yıl 25 Nisan Adıge Bayrak Günü olarak Kafkasya’daki tüm […]

Önemli Açıklama: Bu hikayenin hiç bir şekilde gerçeklerle ve yaşanan dünya tarihinin hiç bir evresi ile bağlantısı yoktur. Hikayede adı geçen karakterler ve olaylar tamamen hayal ürünüdür. Bir zamanlar, dünyanın bir güzel ülkesinde yaşayan insanlar, bir şekilde mutsuzluğa düşmüşler. Bunu gören ileri görüşlü, iyi eğitimli küçük bir grup insan, var olan eski yapının artık işlemediğini, […]

Мыр тхыгъэ мор бзэхэмкIэ щыI: Türkçe Adıgelerin (Çerkeslerin) Şapsıg [Шапсыгъ] boyuna mensup bir sülale adıdır. 1864 öncesi Kafkasya’nın Kıyı Şapsıg bölgesinde yerleşik olan ailemizin Kıyı Şapsıg’daki yerleşim yeri Natuhay [Нэтхъуай] ve Şapsığların birlikte yaşadığı Kudako [Кудакъо] köyü olarak bilinmektedir. Nemerko soyundan gelenler, 1864 sonrası başta Türkiye’de ve Ürdün’de olmak üzere bir çok yere dağılmış durumdadır. Türkiye’de […]